13 महाराष्ट्राचा भूगोल उर्जासाधने 1 / 50 Category: उर्जासाधने 1. महाराष्ट्रातील खालीलपैकी कोणता पवनउर्जा प्रकल्प आशिया खंडातील सर्वात मोठा पवन उर्जा प्रकल्प आहे ? (Clerk 2013) A) धुळे B) विजयदुर्ग C) देवगड D) वनकुसवडे वनकुसवडे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा आणि आशिया खंडातील सर्वात मोठा पवन उर्जा प्रकल्प आहे. तो सतारा जिल्ह्यात वसलेला आहे आणि त्याची क्षमता 1,000 मेगावॅट आहे. विजयदुर्ग आणि देवगड हे देखील पवन उर्जा प्रकल्प आहेत, परंतु ते वनकुसवड्यापेक्षा लहान आहेत. धुळे हा पवन उर्जा प्रकल्प नाही. 2 / 50 Category: उर्जासाधने 2. विजेचा वापर व त्या अनुषंगाने जिल्हयाचे असलेले स्थान यांच्या जोड्या लावा. स्तंभ अ अ) दरडोई घरगुती विजेचा सर्वात जास्त वापर ब) दरडोई कृषीसाठी विजेचा सर्वात जास्त वापर क) दरडोई औद्योगिक विजेचा सर्वात जास्त वापर ड) दरडोई कृषीसाठी विजेचा सर्वात कमी वापर स्तंभ ब 1) ठाणे 2) बृहमुंबई 3) रायगड 4) सांगली (ASO पूर्व, 2016) A) 2 4 3 1 B) 4 2 1 3 C) 1 3 2 4 D) 3 1 4 2 बरोबर उत्तर '' 2 4 3 1'' आहे. '' 2:'' बृहमुंबईमध्ये दरडोई घरगुती विजेचा सर्वात जास्त वापर आहे कारण ते एक महानगर आहे आणि त्यात मोठ्या प्रमाणावर लोकसंख्या आहे. '' 4:'' सांगलीमध्ये दरडोई कृषीसाठी विजेचा सर्वात जास्त वापर आहे कारण सांगली हे एक कृषीप्रधान जिल्हा आहे आणि येथे मोठ्या प्रमाणावर ऊस, द्राक्षे इत्यादी पिके घेतली जातात. '' 3:'' रायगडमध्ये दरडोई औद्योगिक विजेचा सर्वात जास्त वापर आहे कारण रायगड हे एक औद्योगिक केंद्र आहे आणि येथे मोठ्या प्रमाणावर उद्योग आहेत. '' 1:'' ठाणे जिल्ह्यामध्ये दरडोई कृषीसाठी विजेचा सर्वात कमी वापर आहे कारण ठाणे हे एक शहरी जिल्हा आहे आणि येथे तुलनेने कमी कृषी केली जाते. 3 / 50 Category: उर्जासाधने 3. खालील विधाने पहा अ) महाराष्ट्रामध्ये लघु पाटबंधारे योजनांतर्गत पूर्ण प्रकल्प झालेल्यापैकी सर्वात जास्त जलसिंचनाचे क्षेत्र धुळे- नंदुरबार जिल्हयात असून त्या खालोखाल चंद्रपूर, सोलापूर, सांगली व पुणे जिल्हयाचा क्रमांक लागतो. ब) महाराष्ट्रातील प्रशासकीय विभागांमधील जलाशयांची संख्याही पुणे विभागामध्ये सर्वात जास्त असून त्या खालोखाल औरंगाबाद विभागाचा क्रमांक लागतो, तसेच कोकण विभागामध्ये जलाशयाची संख्या सर्वात कमी आहे. (Tax Asst. मुख्य 2014) A) अ चूक ब बरोबर B) अ आणि ब चूक C) अ बरोबर ब चूक D) अ आणि ब बरोबर बरोबर उत्तर आहे: "अ बरोबर, ब चूक". विधान अ बरोबर आहे कारण धुळे-नंदुरबार जिल्ह्यात सर्वात जास्त लघु पाटबंधारे पूर्ण झालेले आहेत आणि नंतर चंद्रपूर, सोलापूर, सांगली आणि पुणेचा क्रमांक लागतो. विधान ब चुकीचे आहे कारण प्रशासकीय विभागांमध्ये औरंगाबाद विभागामध्ये जलाशयांची संख्या सर्वात जास्त आहे, त्या खालोखाल पुणे विभागाचा क्रमांक येतो. कोकण विभागात जलाशयांची संख्या सर्वात कमी आहे. 4 / 50 Category: उर्जासाधने 4. अशिया खंडातील एकमेव भूमिगत वीजगृह महाराष्ट्रात कोठे आहे ? (वनसेवा मुख्य, 2016) A) येलदरी B) भाटघर C) कोयना D) जायकवाडी कोयना हे महाराष्ट्रातील एकमेव अशिया खंडातील भूमिगत वीजगृह आहे. हे कोयना नदीच्या खोऱ्यात आहे. तर भाटघर हे नदीकाठावरील वीजगृह आहे, येलदरी हे एक धरण आहे आणि जायकवाडी हे देखील एक धरण आहे. 5 / 50 Category: उर्जासाधने 5. महाराष्ट्रात तारापूर या ठिकाणी कुठल्या प्रकारची विद्युत निर्मिती केली जाते ? (PSI मुख्य , 2011) A) औष्णिक B) अणुऊर्जा C) जलविद्युत D) पवनविद्युत महाराष्ट्रातील तारापूर येथे अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. हा भारतातील पहिला अणुऊर्जा प्रकल्प आहे ज्यामधून उष्णता निर्माण करून वीज निर्माण केली जाते. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण तारापूर येथे औष्णिक, जलविद्युत किंवा पवनविद्युत निर्मिती केली जात नाही. 6 / 50 Category: उर्जासाधने 6. महाराष्ट्रातील दगडी कोळशाचा प्रामुख्याने कशासाठी वापर केला जातो ? (PSI पूर्व, 2012) A) औष्णिक विद्युत उर्जा B) जलविद्युत ऊर्जा C) आण्विक ऊर्जा D) यापैकी नाही महाराष्ट्रातील दगडी कोळसा प्रामुख्याने औष्णिक विद्युत निर्मितीत वापरला जातो. औष्णिक विद्युत ऊर्जा ही कोळसा जाळून त्यामधून निर्माण होणारी ऊर्जा आहे. आण्विक ऊर्जा ही अणुभट्ट्यांमध्ये अणूंच्या फिशनद्वारे निर्माण होते, जलविद्युत ऊर्जा पाण्याच्या प्रवाहातून निर्माण होते, तर "यापैकी नाही" हा पर्याय चुकीचा आहे कारण दगडी कोळशाचा वापर काहीतरी करण्यासाठी केला जातो. 7 / 50 Category: उर्जासाधने 7. खालीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे /आहेत ? अ) औष्णिक वीज निर्मितीसाठी दगडी कोळसा, खनिज तेल, लाकडून तसेच नैसर्गिक वायू यांचा इंधन म्हणून वापर केला जातो. ब) महाराष्ट्रात दगडी कोळखाचा सर्वाधिक वापर औष्णीक वीज निर्मितीसाठी केला जातो. (राज्यसेवा मुख्य, 2020) A) फक्त ब B) फक्त अ C) कोणतेही बरोबर नाही. D) दोन्ही अ व ब बरोबर आहेत या प्रश्नात दोन्ही विधाने बरोबर आहेत. '' विधान अ:'' औष्णिक वीज निर्मितीसाठी दगडी कोळसा, खनिज तेल, लाकडून तसेच नैसर्गिक वायू यांचा इंधन म्हणून वापर केला जातो. ही विधान बरोबर आहे कारण औष्णिक वीज निर्मिती प्रक्रियेत या इंधनांचा वापर केला जातो. '' विधान ब:'' महाराष्ट्रात दगडी कोळखाचा सर्वाधिक वापर औष्णीक वीज निर्मितीसाठी केला जातो. ही विधान देखील बरोबर आहे कारण महाराष्ट्रात इतर इंधनांच्या तुलनेत औष्णिक वीज निर्मितीसाठी सर्वाधिक दगडी कोळश्याचा वापर होतो. 8 / 50 Category: उर्जासाधने 8. खालील जोड्या लावा. (औष्णिककेंद्र) (ठिकाण) अ) चोला I) मुंबई ब) तुर्भे II) अकोला क) फेकरी III) ठाणे ड) पारस IV) भुसावळ (Combined ‘B’ 2020) A) III I II IV B) III IV I II C) III I IV II D) II IV I III तुर्भे हे ठाण्यात आहे (पर्याय III, I बरोबर). पारस हे भुसावळमध्ये आहे (पर्याय III, IV बरोबर). चोला हे मुंबईत आहे (पर्याय III, II चुकीचे आहे कारण चोला हे मुंबईत नाही). फेकरी हे अकोल्यात आहे (पर्याय III, IV बरोबर). 9 / 50 Category: उर्जासाधने 9. उत्तरेकडून दक्षिणेकडे गेल्यास खालीलपैकी जलविद्युत केंद्राचा कोणता क्रम बरोबर आहे ? (ASO पूर्व, 2013) A) भाटघर, कण्हेर, कोयना, राधानगरी B) राधानगरी, कोयना, कण्हेर, भाटघर C) कोयना, कण्हेर, भाटघर, राधानगरी D) भाटघर, कण्हेर, राधानगरी, कोयना उत्तरेकडून दक्षिणेकडे गेल्यास जलविद्युत केंद्रांचा क्रम: भाटघर, कण्हेर, कोयना, राधानगरी आहे. हा क्रम बरोबर आहे कारण भाटघर हे जलविद्युत केंद्र महाराष्ट्राच्या उत्तरेकडे आहे, तर राधानगरी हे दक्षिणेकडे आहे. 10 / 50 Category: उर्जासाधने 10. - - - - - - - - - ही ऊर्जा प्रदूषण विरहित आहे. अ) कोळसा ब) पेट्रोल क) जलविद्युत ड) अणुविद्युत (PSI Mains, July 2022) A) अ आणि ब B) फक्त अ C) फक्त क D) फक्त ड जलविद्युत हे ऊर्जा प्रदूषण विरहित आहे कारण ते पाण्याच्या गुरुत्वाकर्षण शक्तीचा वापर करून विजेचे उत्पादन करते आणि या प्रक्रिये दरम्यान कोणतेही हानिकारक वायू किंवा प्रदूषक उत्सर्जित होत नाहीत. कोळसा, पेट्रोल आणि अणुविद्युत ही इंधन आधारीत ऊर्जा स्त्रोत आहेत, जे दहन किंवा अणुविखंडनाद्वारे विजेचे उत्पादन करतात आणि या प्रक्रियेत हानिकारक वायू आणि प्रदूषक उत्सर्जित होतात. 11 / 50 Category: उर्जासाधने 11. हल्ली खालीलपैकी कोणते औष्णिक केंद्र बंद करण्यात आले आहे ? (ASO पूर्व, 2013) A) चोला B) कोराडी C) पारस D) डहाणू चोला हे एक औष्णिक केंद्र आहे जे धुळे जिल्ह्यात आहे. पर्यावरणीय कारणांमुळे ते कायमचे बंद करण्यात आले आहे. इतर पर्याय हे अजूनही चालू असलेले औष्णिक केंद्र आहेत. 12 / 50 Category: उर्जासाधने 12. महाराष्ट्रातील उर्जेचा वापर केल्या जाणा-या क्षेत्रांचा उतरता क्रम लावा. अ) औद्योगिक ब) कृषी क) रेल्वे ड) घरगुती (वनसेवा मुख्य, 2014) A) रेल्वे, औद्योगिक, कृषी, घरगुती B) औद्योगिक, कृषी, घरगुती, रेल्वे C) औद्योगिक, घरगुती, कृषी, रेल्वे D) कृषी, औद्योगिक, रेल्वे, घरगुती औद्योगिक क्षेत्र सर्वात जास्त ऊर्जा वापरतो कारण यात मोठ्या प्रमाणात उत्पादन प्रक्रिया आणि यंत्रसामग्रीची गरज असते. घरगुती क्षेत्र देखील महत्त्वाचा ऊर्जा वापरकर्ता आहे, कारण यात विजेचे दिवे, रेफ्रिजरेटर आणि एसी युनिट्सचा समावेश होतो. कृषी क्षेत्राला शेती आणि सिंचनासाठी ऊर्जा आवश्यक असते, परंतु औद्योगिक आणि घरगुती क्षेत्रांच्या तुलनेत ते कमी प्रमाणात असते. रेल्वे क्षेत्र अगदीच कमी प्रमाणात ऊर्जा वापरते, कारण त्याचा मुख्य ऊर्जा स्त्रोत डीझेल इंजिन असून ते प्रामुख्याने माल आणि प्रवाशांचे परिवहन करते. 13 / 50 Category: उर्जासाधने 13. योग्य जोड्या लावा. ( प्राणी ) (ब्रीड) अ) गाई 1) मेहसाना ब) म्हशी 2) गिर क) शेळी 3) गड्डी(Gaddi) ड) मेंढी 4) जमुनापुरी (संयुक्त गट ‘ब’ पूर्व 2019) A) 2 3 4 1 B) 2 1 3 4 C) 2 1 4 3 D) 1 2 4 3 बरोबर उत्तर आहे "2 1 4 3". यामध्ये, प्राण्याला त्यांच्या प्रसिद्ध ब्रीडशी जोडले आहे. गाई : गिर (गुजरातमधील प्रसिद्ध ब्रीड) म्हशी : जमुनापुरी (उत्तर प्रदेशमधील प्रसिद्ध ब्रीड) शेळी : गड्डी (हिमालयीन भागात आढळणारी प्रसिद्ध ब्रीड) मेंढी : मेहसाना (गुजरातमधील प्रसिद्ध ब्रीड) 14 / 50 Category: उर्जासाधने 14. खालीलपैकी कोणते स्थान महाराष्ट्रातील ऊर्जा निर्मिती केंद्र नाही ? (PSI मुख्य 2011) A) खापरखेडा B) अंबरनाथ C) उरण D) परळी अंबरनाथ हे महाराष्ट्रातील ऊर्जा निर्मिती केंद्र नाही. इतर पर्याय - उरण, खापरखेडा आणि परळी ही महाराष्ट्रातील ओळखली जाणारी ऊर्जा निर्मिती केंद्रे आहेत. 15 / 50 Category: उर्जासाधने 15. महाराष्ट्र पठारावरील सर्वात मोठे नदीखोरे कोणते ? (संयुक्त गट ‘ब’ पूर्व 2019) A) तापी पूर्णा खोरे B) गोदावरी खोरे C) कृष्णा खोरे D) भीमा खोरे गोदावरी खोरे हे महाराष्ट्र पठारावरील सर्वात मोठे नदीखोरे आहे. त्याचा महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ सुमारे 1 लाख 60 हजार चौ. किमी आहे. हे खोरे उत्तर महाराष्ट्रातील त्र्यंबकेश्वर येथून उगम पावणाऱ्या गोदावरी नदीच्या प्रवाहावर आधारित आहे. गोदावरी नदीचे महाराष्ट्रातील एकूण लांबी सुमारे 1078 किमी आहे, ज्यापैकी 600 किमी महाराष्ट्र पठारावर वाहतात. त्यामुळे, गोदावरी खोरे हे महाराष्ट्र पठारावरील सर्वात मोठे नदीखोरे आहे. 16 / 50 Category: उर्जासाधने 16. अरबी समुद्रात बाँबे हाय हा खनिज तेल व नैसर्गिक वायु उत्खन्न प्रकल्प कोणत्या वर्षी सुरु करण्यात आला ? (Excise पूर्व, 2017) A) 1 फेब्रुवारी 1972 B) 2 डिसेंबर 1976 C) 3 फेब्रुवारी 1974 D) 3 जानेवारी 1974 बाँबे हाय हा अरबी समुद्रात स्थित एक खनिज तेल व नैसर्गिक वायु उत्खन्न प्रकल्प आहे. हा प्रकल्प ऑन स्ट्रीम आला (कार्य सुरु झाला) 3 फेब्रुवारी 1974 रोजी. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते या दिवसाशी जुळत नाहीत. 17 / 50 Category: उर्जासाधने 17. महाराष्ट्रात सर्वात मोठा सौर ऊर्जाप्रकल्प कोणत्या ठिकाणी सुरु आहे ? (PSI मुख्य 2019) A) साक्री B) कळसूबाई C) चिखलदरा D) मालेगाव सर्वात मोठा सौर ऊर्जाप्रकल्प साक्री येथे सुरू आहे कारण तो 100 मेगावॅट क्षमतेचा असून महाराष्ट्रातील इतर पर्यायांमध्ये कळसूबाई येथील प्रकल्प 60 मेगावॅट क्षमतेचा, मालेगाव येथील प्रकल्प 50 मेगावॅट क्षमतेचा आणि चिखलदरा येथील प्रकल्प 30 मेगावॅट क्षमतेचा आहे. 18 / 50 Category: उर्जासाधने 18. तारापूर अणुऊर्जा प्रकल्पासंबंधी कोणती विधाने बरोबर आहेत ? अ) भारतामधील पहिला अणुऊर्जा प्रकल्प ब) आशियातील सर्वात मोठा अणुऊर्जा प्रकल्प क) अमेरिकन तंत्रावर आधारित भारतातील पहिला अणुउर्जा प्रकल्प ड) फ्रांसच्या साहाय्याने अणुऊर्जा प्रकल्पाची सुरुवात (STI पूर्व, 2013) A) ड आणि क B) अ,ब आणि क C) अ आणि ब D) ब,क आणि ड तारापूर अणुऊर्जा प्रकल्प हा भारतातील पहिला अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. तो आशियातील सर्वात मोठा अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. हा प्रकल्प अमेरिकन तंत्रावर आधारित आहे, त्यामुळे पर्याय अ,ब आणि क हे बरोबर आहेत. हा प्रकल्प फ्रांसच्या साहाय्याने सुरू झाला नव्हता. 19 / 50 Category: उर्जासाधने 19. तारापूर अणुविद्युत केंद्र- - - - - - - - - जिल्हयात आहे. (STI मुख्य, 2011) A) नाशिक B) पुणे C) ठाणे D) रायगड ठाणे जिल्हा हा बरोबर उत्तर आहे कारण तारापूर अणुविद्युत केंद्र महाराष्ट्रातील पालघर तालुक्यात आहे, जो ठाणे जिल्ह्या अंतर्गत येतो. रायगड, नाशिक आणि पुणे जिल्ह्यात कोणतेही अणुविद्युत केंद्र नाही. 20 / 50 Category: उर्जासाधने 20. खालील विद्युत प्रकल्प व त्यांचे जिल्हे यांच्या जोड्या लावा. विद्युत प्रकल्प जिल्हा अ) पवना 1) ठाणे ब) तिलारी 2) सिंधुदुर्ग क) भातसा 3) परभणी ड) येलदरी 4) पुणे (राज्यसेवा मुख्य, 2016) A) 1 3 2 4 B) 2 1 4 3 C) 1 4 3 2 D) 4 2 1 3 तिलारी हा विद्युत प्रकल्प सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात आहे. म्हणून, पर्याय 2 बरोबर आहे. भातसा विद्युत प्रकल्प पुणे जिल्ह्यात आहे, पर्याय 1 चुकीचा आहे. येलदरी विद्युत प्रकल्प ठाणे जिल्ह्यात आहे, पर्याय 3 चुकीचा आहे. पवना विद्युत प्रकल्प परभणी जिल्ह्यात आहे, पर्याय 4 चुकीचा आहे. 21 / 50 Category: उर्जासाधने 21. महाराष्ट्रात प्रामुख्याने - - - - - - - - - ऊर्जेचा वापर केला जातो. (STI मुख्य, 2011) A) नैसर्गिक गॅस B) अणु C) औष्णिक D) पवन महाराष्ट्राची ऊर्जा गरज मुख्यतः औष्णिक ऊर्जेद्वारे पूर्ण केली जाते. याचा अर्थ असा की, कोळसा, नैसर्गिक वायू किंवा तेल यांसारखे जीवाश्म इंधने वीज निर्माण करण्यासाठी वापरले जातात. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण अणु ऊर्जा जास्त प्रमाणात वापरली जात नाही, पवन ऊर्जा मुख्यतः ग्रामीण भागात वापरली जाते आणि नैसर्गिक गॅसचा वापर सीमित आहे. 22 / 50 Category: उर्जासाधने 22. मुंबईतील खालीलपैकी कोणत्या उपनगराला ‘गॅस चेंबर’ असे म्हटले जाते ? (PSI पूर्व, 2013) A) दादर B) भायखळा C) परेल D) चेंबूर चेंबूर हे 'गॅस चेंबर' म्हणून ओळखले जाते कारण तेथे अनेक रासायनिक उद्योग आहेत जे मोठ्या प्रमाणात वायू प्रदूषण करतात. दादर, भायखळा आणि परेल या उपनगरांमध्ये देखील काही प्रमाणात प्रदूषण आहे, परंतु ते चेंबूरमध्ये असलेल्या वायू प्रदूषणाच्या पातळीपर्यंत गंभीर नाही. 23 / 50 Category: उर्जासाधने 23. खालीलपैकी कोणते महाराष्ट्रातील औष्णिक ऊर्जा केंद्र नाही ? (राज्यसेवा मुख्य मे 2022) A) कोयना B) पारस C) चंद्रपूर D) खापरखेडा कोयना हे जलविद्युत केंद्र आहे, औष्णिक ऊर्जा केंद्र नाही. पारस, चंद्रपूर आणि खापरखेडा हे महाराष्ट्रातील औष्णिक ऊर्जा केंद्र आहेत. 24 / 50 Category: उर्जासाधने 24. महाराष्ट्रातील खजिन तेल क्षेत्र (मुंबई हाय) चे स्थान सांगा. (राज्यसेवा मुख्य, 2020) A) मुंबईच्या उत्तरेला B) मुंबईच्या दक्षिणेस C) मुंबईच्या पूर्वेला D) मुंबईच्या पश्चिमेला बरोबर उत्तराचे स्पष्टीकरण: मुंबई हाय हे महाराष्ट्रातील एक खजिन तेल क्षेत्र आहे जे मुंबई शहराच्या पश्चिमेला अरबी समुद्रात स्थित आहे. हे क्षेत्र हाफकिन बॅंकेच्या पश्चिम बाजूस आहे आणि मुंबईच्या किनाऱ्यापासून सुमारे 120 किलोमीटर अंतरावर आहे. यामुळे, बरोबर उत्तर "मुंबईच्या पश्चिमेला" आहे कारण मुंबई हाय हे या प्रदेशात स्थित आहे. 25 / 50 Category: उर्जासाधने 25. योग्य जोड्या लावा. जिल्हा जलसिंचन योजना अ) यवतमाळ 1.जयगाव ब) नागपूर 2.तुलतुली क) गडचिरोली 3. वेण्णा ड) बुलढाणा 4.बेंबला (PSI मुख्य 2018) A) 1 2 3 4 B) 4 3 2 1 C) 2 4 1 3 D) 3 1 2 4 बरोबर उत्तर आहे पर्याय 4 3 2 1. यवतमाळ जिल्ह्यातील जलसिंचन योजना 'वेण्णा' आहे. नागपूर जिल्ह्यातील जलसिंचन योजना 'तुलतुली' आहे. गडचिरोली जिल्ह्यातील जलसिंचन योजना 'बेंबला' आहे. बुलढाणा जिल्ह्यातील जलसिंचन योजना 'जयगाव' आहे. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण त्यामध्ये जलसिंचन योजना आणि जिल्ह्याचा चुकीचा मेळ बसवण्यात आला आहे. 26 / 50 Category: उर्जासाधने 26. योग्य जोड्या लावा. गाव/शहरे अ)पवनी तालुका ब)चिचपल्ली क)नवेगाव ड)नागपूर प्रकल्प 1) नागझिरा व्याघ्र प्रकल्प 2) गोसीखुर्द 3) माझी मेट्रो 4) बांबू संशोधन प्रशिक्षण केंद्र (संयुक्त गट ‘ब’ पूर्व 2019) A) 1 4 2 3 B) 2 4 3 1 C) 1 2 3 4 D) 2 4 1 3 बरोबर उत्तर आहे पर्याय 2 4 1 3. कारण: पवनी तालुका (अ) हा नागपूर जिल्ह्यात आहे आणि हा गोसीखुर्द प्रकल्प च्या जवळ आहे. चिचपल्ली (ब) हे वर्धा जिल्ह्यात आहे आणि ते बांबू संशोधन प्रशिक्षण केंद्र च्या जवळ आहे. नवेगाव (क) हे चंद्रपूर जिल्ह्यात आहे आणि हा नागझिरा व्याघ्र प्रकल्प च्या जवळ आहे. नागपूर (ड) हे शहर आहे आणि ते "माझी मेट्रो" प्रकल्पाशी संबंधित आहे. 27 / 50 Category: उर्जासाधने 27. महाराष्ट्रातील पहिले जलविद्युत केंद्र कोणते ? (कंबाईन गट ‘क’ पूर्व- 2021) A) कोयना B) वीर C) खापोली D) राधानगरी खापोली हे महाराष्ट्रातील पहिले जलविद्युत केंद्र आहे. हे केंद्र 1915 साली सुरू करण्यात आले होते, तर इतर पर्याय हे खालील कारणांमुळे चुकीचे आहेत: वीर आणि राधानगरी ही जलविद्युत केंद्रे 1927 आणि 1965 साली अनुक्रमे सुरू करण्यात आली होती, म्हणजेच खापोलीपेक्षा नंतर. कोयना हे जलविद्युत केंद्र 1963 साली सुरू करण्यात आले होते, परंतु ते खापोलीनंतरचे दुसरे जलविद्युत केंद्र होते. 28 / 50 Category: उर्जासाधने 28. अ) कोयना जलविद्युत प्रकल्प, हा कृष्णा नदीच्या उपनदी कोयना,हयावर उभारला असून. हया धरणाच्या जलाशयाला ‘शिवसागर’ अशा नावाने ओळखले जाते. ब) कोयना नदीचे पूर्वेकडील वाहणारे पाणी पश्चिमेकडे वळवून चिपळूण तालुक्यात पोफळी येथे एक मोठे वीज निर्मिती केंद्र उभारले आहे. (राज्यसेवा मुख्य, 2018) A) अ व ब चूक B) अ चूक, ब बरोबर C) अ व ब बरोबर D) अ बरोबर,ब चूक कोयना जलविद्युत प्रकल्प कृष्णा नदीची उपनदी कोयनावर बांधण्यात आला आहे, त्यामुळे पर्याय अ बरोबर आहे. शिवसागर हे धरणाच्या जलाशयाचे नाव आहे. पर्याय ब देखील बरोबर आहे कारण कोयना नदीचे पाणी पश्चिमेकडे वळवले जाऊन पोफळीत वीज निर्मिती केंद्र उभारण्यात आले आहे. 29 / 50 Category: उर्जासाधने 29. पूर्व महाराष्ट्रातील विशेषत: चंद्रपूर आणि भंडारा जिल्हयातील पंरपरागत जलसिंचन तलावास काय म्हणतात? (STI पूर्व, 2016) A) पाणलोट B) शेततळे C) मालगुजारी D) जोहड पूर्व महाराष्ट्राच्या चंद्रपूर आणि भंडारा जिल्ह्यांत पंरपरागत जलसिंचनासाठी वापरले जाणारे विशिष्ट तलाव "मालगुजारी" म्हणून ओळखले जातात. हे तलाव राजे किंवा जमीनमालकांनी खाजगी वापरासाठी बांधले आहेत. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण: जोहड हे हरियाणा आणि पंजाबमध्ये आढळणारे कालवे आहेत. शेत तळे हे शेतकऱ्यांनी त्यांच्या शेतात तात्पुरते पाणी साठवण्यासाठी वापरलेले छोटे तलाव आहेत. पाणलोट हे पाण्याच्या निचऱ्याच्या क्षेत्राचे वर्णन करते, तलाव नाही. 30 / 50 Category: उर्जासाधने 30. खालीलपैकी कोणते जलाशय उजनी प्रकल्पाशी संबंधित आहे ? (STI मुख्य 2012) A) नाथसागर B) सिंधुसागर C) यशवंतसागर D) शिवसागर यशवंतसागर हा उजनी प्रकल्पाचा जलाशय आहे. हा जलाशय उजनी येथील भिमा नदीवर बांधण्यात आला होता. नाथसागर जलाशय वीर धरणाशी संबंधित आहे, शिवसागर जलाशय कळमना धरणाशी संबंधित आहे आणि सिंधुसागर जलाशय कोयना प्रकल्पाशी संबंधित आहे. 31 / 50 Category: उर्जासाधने 31. खालील नमूद जिल्ह्याची घरगुती विजेच्या दरडोई वापरा प्रमाणे उतरत्या क्रमाने क्रम लावा. अ) नागपूर जिल्हा ब) अहमदनगर जिल्हा क) वर्धा जिल्हा ड) पुणे जिल्हा इ) ठाणे जिल्हा (राज्यसेवा मुख्य,2018) A) इ, ब, ड, अ, क B) इ, ड, अ, क, ब C) इ, ड, ब, अ, क D) ड, इ, ब, अ, क बरोबर उत्तर आहे पर्याय 'इ, ड, अ, क, ब'. ठाणे जिल्ह्याचा घरगुती विजेचा दरडोई वापर सर्वात जास्त आहे कारण तो मुंबई महानगराचा भाग आहे ज्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात औद्योगिक आणि व्यावसायिक क्रियाकलाप होतात. पुणे जिल्ह्याचा दरडोई वापर दुसऱ्या क्रमांकावर आहे कारण तो एक प्रमुख औद्योगिक केंद्र आहे. नागपूर जिल्ह्याचा वापर तिसऱ्या क्रमांकावर आहे कारण तो राज्यातील एक मोठा शैक्षणिक आणि आरोग्य केंद्र आहे. वर्धा जिल्ह्याचा वापर चौथ्या क्रमांकावर आहे आणि अहमदनगर जिल्ह्याचा वापर सर्वात कमी आहे कारण तो तुलनेने अधिक ग्रामीण जिल्हा आहे. 32 / 50 Category: उर्जासाधने 32. योग्य जोड्या लावा. प्रकल्प वर्ष अ) भातसा 1) 1962 ब) राधानगरी 2) 2002 क) कोयना 3) 1952 ड) माजलगाव 4) 1991 (PSI मुख्य 2019) A) 4 3 2 1 B) 3 1 4 2 C) 1 2 3 4 D) 4 3 1 2 बरोबर उत्तर: 4 3 1 2 कोयना प्रकल्पाची सुरुवात 1952 मध्ये झाली होती. भातसा प्रकल्पाची सुरुवात 1991 मध्ये झाली होती. राधानगरी प्रकल्पाची सुरुवात 2002 मध्ये झाली होती. माजलगाव प्रकल्पाची सुरुवात 1962 मध्ये झाली होती. 33 / 50 Category: उर्जासाधने 33. ओझरखेड, पालखेड ही धरणे कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ? (PSI मुख्य 2019) A) नाशिक B) सातारा C) पुणे D) सांगली नाशिक हे उत्तर बरोबर आहे कारण ओझरखेड आणि पालखेड ही दोन्ही धरणे नाशिक जिल्ह्यात आहेत. सांगली, सातारा आणि पुणे या जिल्ह्यांमध्ये ही धरणे नाहीत. 34 / 50 Category: उर्जासाधने 34. 2008-09 च्या आकडेवारीनुसार दरडोई घरगुती विजेचा वापर (किलोवॅट पर तासी) सर्वात कमी- - - - - - - - - या जिल्ह्यात होत असलेला आढळतो. (STI मुख्य, 2011) A) नंदुरबार B) जालना C) उस्मानाबाद D) हिंगोली 2008-09 च्या आकडेवारीनुसार नंदुरबार जिल्ह्यात दरडोई घरगुती विजेचा वापर सर्वात कमी असल्याचा आढळतो कारण नंदुरबार ग्रामीण जिल्हा आहे आणि त्यात औद्योगिकरण कमी आहे त्यामुळे रहिवासी वापरासाठी विजेची मागणीही कमी आहे. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण हिंगोली, जालना आणि उस्मानाबाद हे जिल्हे नंदुरबारपेक्षा अधिक आर्थिकदृष्ट्या विकसित आहेत, ज्यात अधिक औद्योगिकरण आहे आणि परिणामी अधिक दरडोई विजेचा वापर होतो. 35 / 50 Category: उर्जासाधने 35. संकल्पित जैतापूर अणुऊर्जा प्रकल्पाचे स्थान - - - - - - - - - व जिल्ह्यात आहे. (PSI पूर्व, 2011) A) सोलापूर B) कोल्हापूर C) रत्नागिरी D) सिंधुदुर्ग जैतापूर अणुऊर्जा प्रकल्प हा रत्नागिरी जिल्ह्यातील जैतापूर येथे स्थित आहे. हा प्रकल्प समुद्रकिनाऱ्यावरील जैतापूरच्या दक्षिणेकडील भागात मंडणगड तालुक्यात आहे. बाकीचे पर्याय चुकीचे आहेत कारण सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर आणि सोलापूर जिल्ह्यांमध्ये हा प्रकल्प नाही. 36 / 50 Category: उर्जासाधने 36. उत्तरेकडून दक्षिणेकडे महाराष्ट्रातील जलविद्युत प्रकल्पाचे स्थान पुढीलप्रमाणे. अ) राधानगरी ब) भंडारदरा क) एकलहरे ड) भाटघर (STI मुख्य, 2016) A) क, ब आणि ड B) अ, ब, आणि क C) ड, ब, आणि अ D) ब, ड, आणि अ बरोबर उत्तर आहे: पर्याय :- ब, ड, आणि अ आपण उत्तरेकडून दक्षिणेकडे महाराष्ट्रातील जलविद्युत प्रकल्पाचे स्थान पाहिल्यास, ते भंडारदरा, भाटघर आणि राधानगरी या क्रमाने आहेत. 37 / 50 Category: उर्जासाधने 37. खालीलपैकी पवन ऊर्जा केंद्राची कोणती जोडी बरोबर नाही. (राज्यसेवा मुख्य, 2017) A) जामखेडे- कोयना B) जामखेडे – चाळकेवाडी C) चाळकेवाडी – डहाणू D) पवना- पारस बरोबर उत्तर '' जामखेडे – चाळकेवाडी'' आहे कारण हे दोन्ही पवन ऊर्जा केंद्र महाराष्ट्राबाहेर कर्नाटकात आहेत. पवना-पारस आणि चाळकेवाडी-डहाणू ही पवन ऊर्जा केंद्रे महाराष्ट्रातील आहेत, तर जामखेडे-कोयना ही जोडी बरोबर नाही कारण कोयना हे जलविद्युत केंद्र आहे, पवन ऊर्जा केंद्र नाही. 38 / 50 Category: उर्जासाधने 38. 2 ऑक्टोबर 1972 (STI पूर्व, 2012) A) दिल्ली B) चेन्नई C) मुंबई D) कलकत्ता मुंबई बरोबर आहे कारण 2 ऑक्टोबर 1972 रोजी मुंबई येथे शिवसेना पक्षाची स्थापना झाली होती. बाकीचे पर्याय चुकीचे आहेत कारण शिवसेना पक्षाची स्थापना दिल्ली, कलकत्ता किंवा चेन्नई येथे झाली नव्हती. 39 / 50 Category: उर्जासाधने 39. महाराष्ट्रातील पहिली अणुभट्टी - - - - - - - - - नावाने ओळखली जाते. (संयुक्त गट ‘ब’ पूर्व 2019) A) सायरस B) अप्सरा C) पौर्णिमा D) ध्रुव महाराष्ट्रामध्ये अणुभट्टी नाही. त्यामुळे पहिली अणुभट्टी नावाने ओळखला जाणारा कोणताही पर्याय बरोबर नाही. 40 / 50 Category: उर्जासाधने 40. खालीलपैकी कोणते/कोणती जलविद्युत केंद्र/केंद्रे रायगड जिल्हयात आहे/आहेत ? अ) वैतरणा ब) येलदरी क) भिरा ड) भिवपुरी (संयुक्त गट ‘ब’2017) A) क, ड B) अ,ब,ड C) अ D) ब, क परिवर्तन आणि सौर ऊर्जेव्यतिरिक्त रायगड जिल्ह्यात जलविद्युत हे महत्त्वाचे ऊर्जा स्त्रोत आहे. येथे दोन प्रमुख जलविद्युत केंद्र आहेत: '' भिरा जलविद्युत केंद्र:'' भिरा धरणावर बांधलेले हे केंद्र 105 मेगावॅट क्षमतेचे आहे. '' भिवपुरी जलविद्युत केंद्र:'' भिवपुरी धरणावर बांधलेले हे केंद्र 192 मेगावॅट क्षमतेचे आहे. म्हणून, पर्याय '' क, ड'' बरोबर आहे, तर इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते रायगड जिल्ह्यात जलविद्युत केंद्र नाहीत. 41 / 50 Category: उर्जासाधने 41. महाराष्ट्रातील खालीलपैकी कोणता जलविद्युत प्रकल्प आधुनिक महाराष्ट्राची भाग्यरेषा म्हणुन ओळखला जातो ? (राज्यसेवा मुख्य, 2013) A) कोयना B) राधानगरी C) उजनी D) भंडारदरा कोयना प्रकल्प हा महाराष्ट्राचा पहिला मोठा जलविद्युत प्रकल्प होता. त्याच्या निर्मितीनंतर महाराष्ट्राच्या औद्योगिक विकासाला चालना मिळाली. त्यामुळे कोयना प्रकल्पाला आधुनिक महाराष्ट्राची भाग्यरेषा म्हणून ओळखले जाते. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण: राधानगरी हा पाटबंधारे प्रकल्प आहे. उजनी हा बहुउद्देशीय प्रकल्प आहे जो जलविद्युत उत्पादनाव्यतिरिक्त सिंचनासाठीही वापरला जातो. भंडारदरा हा जलविद्युत प्रकल्प आहे, पण तो कोयनाइतका मोठा नाही. 42 / 50 Category: उर्जासाधने 42. खालीलपैकी कोणत्या जिल्हयात औष्णिक विद्युत केंद्र नाही ? (STI मुख्य 2012) A) नाशिक B) बुलढाणा C) बीड D) अकोला बुलढाणा हा महाराष्ट्रातील एकमेव जिल्हा आहे जिथे औष्णिक विद्युत केंद्र नाही. उर्वरित पर्यायांमध्ये, नाशिकमध्ये तपोवन थर्मल पॉवर स्टेशन आहे, अकोल्यामध्ये कोंडेश्वर थर्मल पॉवर स्टेशन आहे आणि बीडमध्ये मांजरवाडी थर्मल पॉवर स्टेशन आहे. 43 / 50 Category: उर्जासाधने 43. 2005 मध्ये महानिर्मिती, महावहन आणि महावितरण या तीन कंपन्या - - - - - - - - - मधुन तयार करण्यात आल्या आहेत. (ASO पूर्व, 2012) A) एम.एस.इ.बी महाराष्ट्र राज्य विद्युत मंडळ B) एम.पी.सी.बी. महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ C) एम.एस.एस.आय.डी.सी महाराष्ट्र लघुउद्योग विकास महामंडळ D) एम.एस.आर.टी.सी महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन मंडळ ' बरोबर उत्तर: एम.एस.इ.बी महाराष्ट्र राज्य विद्युत मंडळ'' 2005 मध्ये, महानिर्मिती, महावहन आणि महावितरण या तीन कंपन्यांचे विलीनीकरण करून एम.एस.इ.बी. (महाराष्ट्र राज्य विद्युत मंडळ) ची स्थापना करण्यात आली. ही कंपनी महाराष्ट्र राज्यातील वीज निर्मिती, संक्रमण आणि वितरणासाठी जबाबदार आहे. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण: एम.पी.सी.बी. (महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ) प्रदूषण नियंत्रणासाठी जबाबदार आहे. एम.एस.एस.आय.डी.सी. (महाराष्ट्र लघुउद्योग विकास महामंडळ) लघुउद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी जबाबदार आहे. एम.एस.आर.टी.सी. (महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन मंडळ) सार्वजनिक परिवहनासाठी जबाबदार आहे. 44 / 50 Category: उर्जासाधने 44. ‘बॉम्बे हाय’ चे तेलक्षेत्र मुंबईच्या पश्चिमेस किती अंतरावर (किमी) आहे ? (ASO मुख्य, 2019) A) 176 किमी B) 172 कि.मी C) 178 किमी D) 174 किमी बॉम्बे हाय तेलक्षेत्र मुंबईच्या पश्चिमेस अरबी समुद्रात स्थित आहे. हे मुंबईपासून अंदाजे 176 किमी अंतरावर आहे. म्हणून, बरोबर उत्तर पर्याय '176 किमी' आहे. 45 / 50 Category: उर्जासाधने 45. सन 1969 मध्ये 320 मे.घ क्षमतेचे पहिले अणुऊर्जा केंद्र - - - - - - - - - येथे स्थापन झाले. (PSI मुख्य 2011) A) रावत भाटा B) कल्पकम C) तारापूर D) नरोरा भारतातील पहिले अणुऊर्जा केंद्र तारापूर येथे 1969 मध्ये स्थापन करण्यात आले होते. त्याची क्षमता 320 मेगावॅट इलेक्ट्रिकल (मे.घ) आहे. इतर पर्याय हे भारतातील अन्य अणुऊर्जा केंद्रांची नावे आहेत, परंतु ती नंतर स्थापन करण्यात आली होती. 46 / 50 Category: उर्जासाधने 46. - - - - - - - - - जवळ बॉम्बे हाय हे सागरी तेल क्षेत्र आहे. अ) मुंबई ब) वाशी क) ठाणे ड) अलीबाग (ASO Mains July 2022) A) फक्त अ B) फक्त क आणि ड C) फक्त क D) फक्त ब आणि क बॉम्बे हाय हे सागरी तेल क्षेत्र मुंबईच्या पश्चिमेस अरबी समुद्रात स्थित आहे. हे क्षेत्र आयएल अँड एफसी कंपनीकडे भाड्याने आहे. मुंबई हे महाराष्ट्राचे प्रमुख शहर आहे आणि त्याचे अरबी समुद्राशी सीमा आहे, त्यामुळे बॉम्बे हायचे स्थान मुंबई जवळ असणे तर्कसंगत आहे. 47 / 50 Category: उर्जासाधने 47. योग्य जोड्या लावा. जलविद्युत प्रकल्प जिल्हा अ) भंडारदरा 1) कोल्हापूर ब) भिरा 2) अहमदनगर क) तिलारी 3) रायगड ड) येलदरी 4) परभणी (राज्यसेवा मुख्य 2019) A) 4 2 1 3 B) 2 3 1 4 C) 3 2 4 1 D) 2 1 3 4 बरोबर उत्तर पर्याय 2 3 1 4 आहे. '' भिरा हा जलविद्युत प्रकल्प अहमदनगर जिल्ह्यात आहे.'' '' तिलारी हा जलविद्युत प्रकल्प रायगड जिल्ह्यात आहे.'' '' भंडारदरा हा जलविद्युत प्रकल्प परभणी जिल्ह्यात आहे.'' '' येलदरी हा जलविद्युत प्रकल्प कोल्हापूर जिल्ह्यात आहे.'' तर, योग्य जोड्या आहेत: भिरा - अहमदनगर तिलारी - रायगड भंडारदरा - परभणी येलदरी - कोल्हापूर 48 / 50 Category: उर्जासाधने 48. महाराष्ट्रात - - - - - - - - - येथे खजिन तेल आढळते. (STI मुख्य, 2011) A) पुणे B) बॉम्बे हाय C) नाशिक D) अंकलेश्वर बॉम्बे हाय हा महाराष्ट्राचा एक सागरी तेल क्षेत्र आहे, जिथे मोठ्या प्रमाणात खजिन तेल आढळते. हे मुंबईच्या पश्चिमेस अरबी समुद्रात स्थित आहे, तर अंकलेश्वर गुजरातमध्ये, नाशिक हा महाराष्ट्रातील एक जिल्हा आणि पुणे हा महाराष्ट्रातील एक शहर आहे. 49 / 50 Category: उर्जासाधने 49. महाराष्ट्रात जून 2010 पर्यंत किती जलविद्युत प्रकल्प पूर्ण करण्यात आलेले आहेत ? (ASO पूर्व, 2012) A) 60 B) 407 C) 48 D) 50 महाराष्ट्रात 2010 जूनपर्यंत 48 जलविद्युत प्रकल्प पूर्ण झाले आहेत. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण: - 50, 60 हे संख्या जास्त आहेत, कारण जून 2010 पर्यंत एवढे जलविद्युत प्रकल्प पूर्ण झाले नव्हते. - 407 ही संख्या खूप अधिक आहे, कारण महाराष्ट्रात इतके जलविद्युत प्रकल्प नाहीत. 50 / 50 Category: उर्जासाधने 50. आर्थिक भूगोलाचे जनक म्हणून कोणास ओळखले जाते ? (राज्यसेवा मुख्य मे 2022) A) आर.ई. मर्फी B) चिशॉल्म C) आर.ब्राऊन D) रॉबिन्सन चिशॉल्म हा आर्थिक भूगोलाचा जनक म्हणून ओळखला जातो कारण त्याने 1889 मध्ये "हँडबुक ऑफ कमर्शियल जॉग्राफी" हे पुस्तक प्रकाशित केले. हे पुस्तक आर्थिक भूगोलाच्या क्षेत्रात एक पायाभूत ग्रंथ बनले आणि यात आर्थिक भूगोलाच्या मूलभूत संकल्पनांचा समावेश होता, जसे की संसाधने, उद्योग आणि व्यापार. Loading...MPSC is all about Patience.... Your score is LinkedIn Facebook Twitter BACK HOME PAGE
