14 Economics IMF & WB 1 / 27 Category: IMF & WB 1. खालील विधाने विचारात घ्या : अ. आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी ही संयुक्त राष्ट्रांची विशेष संस्था आहे. ब. सध्या 200 देश आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीचे सभासद आहेत. क. आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी आंतरराष्ट्रीय व्यवहारशेषातील तूट अनुभवणाज्या सभासद देशाला निधी देते. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ? (STI Main-2019) A) वरील सर्व B) फक्त ब व क C) फक्त अ व ब D) फक्त अ व क बरोबर उत्तर आहे 'फक्त अ व क' 'अ बरोबर आहे:' आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी (IMF) ही खरोखरच संयुक्त राष्ट्रांची एक विशेष संस्था आहे. 'ब चुकीचे आहे:' सध्या IMF चे सभासद देशांची संख्या 190 आहे, 200 नाही. 'क बरोबर आहे:' IMF आंतरराष्ट्रीय व्यवहारशेषातील तूट अनुभवणाज्या सभासद देशांना निधी देते. 2 / 27 Category: IMF & WB 2. खालील विधाने विचारात घ्या. अ) आंतरराष्ट्रीय विकास संघटनेची स्थापना 1960 मध्ये झाली. ब) आंतरराष्ट्रीय विकास संघटनेचा जागतिक बँक समुह हा सभासद असून संघटनेचे मुख्यालय वॉशिंग्टन येथे आहे. क) आंतरराष्ट्रीय विकास संघटनेचे मुख्य उद्दिष्ट हे जगातील श्रीमंत राष्ट्रांना कर्ज व अनुदाने सवलतीच्या दराने देणे आहे. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने बरोबर आहे/ आहेत? (STI Mains - 2016) A) फक्त ब B) फक्त अ आणि ब C) फक्त ब आणि क D) फक्त क फक्त ब हे उत्तर बरोबर आहे कारण ते विधान खरे आहे. आंतरराष्ट्रीय विकास संघटना (IDA) ही जागतिक बँक समुहाचा एक भाग आहे आणि त्याचे मुख्यालय वॉशिंग्टन, डी.सी. येथे आहे. पर्याय फक्त क चुकीचा आहे कारण IDA कर्ज आणि अनुदाने श्रीमंत राष्ट्रांना नव्हे तर विकसनशील देशांना सवलतीच्या दराने प्रदान करते. पर्याय फक्त अ आणि ब हे चुकीचे आहे कारण विधान अ हे खरे असले तरीही विधान क हे चुकीचे आहे. पर्याय फक्त ब आणि क हे चुकीचे आहे कारण विधान क हे चुकीचे आहे. 3 / 27 Category: IMF & WB 3. खालील विधाने विचारात घ्या : अ. आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी ही संयुक्त राष्ट्रांची विशेष संस्था आहे. ब. सध्या आंतराष्ट्रीय नाणे निधीचे 200 देश सभासद आहेत. क. आंतरराष्ट्रीय नाणें निधी सभासद देशाला तात्पुरत्या व्यवहारतोलातील (BOP) तोट्यासाठी निधी देते. वरीलपैकी कोणते विधाने बरोबर आहेत ? (STI - (मुख्य) - 2018) A) फक्त अ आणि ब B) फक्त ब आणि क C) फक्त अ आणि क D) वरील सर्व बरोबर उत्तर: 'फक्त अ आणि क' 'विधान अ बरोबर आहे:' कारण आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी (IMF) ही खरोखरच संयुक्त राष्ट्रांची एक विशिष्ट संस्था आहे, ज्याची स्थापना 1944 मध्ये आंतरराष्ट्रीय आर्थिक सहयोग आणि स्थिरतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी करण्यात आली होती. 'विधान ब चुकीचे आहे:' सध्या आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीचे 190 सभासद देश आहेत, 200 नाही. 'विधान क बरोबर आहे:' आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी सभासद देशांना त्यांच्या तात्पुरत्या व्यवहारतोलातील (BOP) तोट्यांना निधी देतात, जे त्यांना आर्थिक संकटांवर मात करण्यात मदत करण्यासाठी वापरले जाऊ शकतात. 4 / 27 Category: IMF & WB 4. भारताने IMF व जागतिक बँकेच्या भांडवलातील आपला वाटा - - - - - स्वरूपात दिला आहे. (STI Mains - 2011) A) अपरक्राम्य विशेष रुपये रोखे B) धोका नसलेल्या प्रतिभूती C) सोने D) भारतीय रुपये भारताने IMF आणि जागतिक बँकेच्या भांडवलातील आपला वाटा "धोका नसलेल्या प्रतिभूती" स्वरूपात दिला आहे. हे बरोबर आहे कारण धोका नसलेल्या प्रतिभूती हा एक अल्प-विषयवक धनसाठा आहे जो साखळीबंद किंवा अल्प-मुदतीचे जुनाट भांडवल गुंतवणुकीमध्ये ठेवले जाऊ शकते. भारत सरकारने या प्रतिभूती IMF आणि जागतिक बँकेला प्रदान केल्या आहेत, ज्यामुळे त्यांना भारताकडून निधी उभारण्याच्या गरजेविना आपले कार्यक्रम चालवता येतील. बाकी पर्याय चुकीचे आहेत कारण: अपरक्राम्य विशेष रुपये ही भारत सरकारची एक अल्प-मुदतीची बांड आहे जी अवलंबितावर चालते. भारतीय रुपये हे भारताचे अधिकृत चलन आहे जे IMF किंवा जागतिक बँकेला भांडवल म्हणून दिले जात नाही. सोने हा एक किंमती धातू आहे जो भांडवल म्हणून वापरला जाऊ शकतो, परंतु भारत सरकारने IMF किंवा जागतिक बँकेला भांडवल म्हणून सोने दिले नाही. 5 / 27 Category: IMF & WB 5. जागतिक बँकेने भारताला सुचवलेले संरचनात्मक सुधारणा उपाय कोणत्या धोरणासाठी होते? (STI Mains July, 2022) A) नवीन आर्थिक धोरण B) श्रमविषयक धोरण C) शैक्षणिक धोरण D) मौद्रिक धोरण जागतिक बँकेने भारताला नवीन आर्थिक धोरणासाठी संरचनात्मक सुधारणा उपाय सुचवले होते. नवीन आर्थिक धोरण 1991 मध्ये भारताने स्वीकारलेले आर्थिक सुधारणांचे एक मालिका होते, ज्याचा उद्देश आर्थिक वाढ वाढवणे आणि परकीय गुंतवणूक आकर्षित करणे होता. श्रमविषयक धोरण, शैक्षणिक धोरण आणि मौद्रिक धोरण हे संरचनात्मक सुधारणांमध्ये समाविष्ट नव्हते. 6 / 27 Category: IMF & WB 6. आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी (IMF) या संस्थेचे पुढीलपैकी कोणते उद्देश्य नाही? (राज्यसेवा मुख्य - 2012) A) अंतरराष्ट्रीय नाणे सहकार्याला प्रोत्साहन देणे. B) विनिमय स्थिरतेला प्रोत्साहन देणे. C) अंतरराष्ट्रीय व्यापाराच्या विस्तारासाठी आणि समतोल वृद्धीसाठी मदत करणे. D) एकही पर्याय योग्य नाही. बरोबर उत्तर आहे: एकही पर्याय योग्य नाही. IMFचे उद्देश्य म्हणजे आंतरराष्ट्रीय नाणे सहकार्याला प्रोत्साहन देणे, आंतरराष्ट्रीय व्यापाराच्या विस्तारासाठी आणि समतोल वृद्धीसाठी मदत करणे आणि विनिमय स्थिरतेला प्रोत्साहन देणे. म्हणून, दिलेले सर्व पर्याय IMFचे उद्देश्य आहेत. 7 / 27 Category: IMF & WB 7. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) च्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे? (STI Main's, 2012) A) आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने भारताला आतापर्यंत कधीही कर्ज दिलेले नाही. B) आंतरराष्ट्रीय नापणेनिधी सभासद देशासाठी अखेरचा आश्रयदाता म्हणून भूमिका निभावते. C) कर्ज मंजूर करताना त्या देशावर कोणत्याही अटी लादत नाही. D) वरीलपैकी कोणतेही नाही. बरोबर उत्तर आहे: आंतरराष्ट्रीय नापणेनिधी सभासद देशासाठी अखेरचा आश्रयदाता म्हणून भूमिका निभावते. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) ही एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे जी त्यांच्या अर्थव्यवस्थेचे संतुलन करण्यात असमर्थ असलेल्या देशांना कर्ज देते. या संस्थेला अनेकदा "कर्जांचा अखेरचा आश्रयदाता" म्हणून ओळखले जाते, कारण ही अशी संस्था आहे जी संकटात असलेल्या देशांना मदत करते. अन्य पर्याय चुकीचे आहेत कारण: पर्याय B: IMF कर्ज मंजूर करताना अटींना बांधील करतो, जसे आर्थिक सुधारणा राबवणे. पर्याय C: IMF ने भारताला अनेकदा कर्ज दिले आहे. पर्याय D: वरील सर्व विधान चुकीची आहेत असे सांगणारा पर्याय चुकीचा आहे, कारण पहिला पर्याय बरोबर आहे. 8 / 27 Category: IMF & WB 8. कोणत्या मूल्यांकनाच्या एककास 'कागदी सोने' म्हणतात? (STI Mains - 2011) A) पेट्रो डॉलर B) एस.डी.आर C) युरो डॉलर D) जी.डी.आर कागदी सोने" हा एसडीआर (स्पेशल ड्रॉईंग राईट्स) ला उल्लेखित करतो. एसडीआर हे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (आयएमएफ) द्वारे तयार केलेले कृत्रिम संपत्तीचे एक रूप आहे. हे सोने, अमेरिकन डॉलर, युरो, पाउंड स्टर्लिंग आणि जपानी येन या पाच प्रमुख चलनांच्या वजनदार सरासरीच्या मूल्यावर आधारित आहे. एसडीआर हे आंतरराष्ट्रीय व्यवहारांमध्ये वापरले जाते आणि त्याला "कागदी सोने" म्हणतात कारण ते एक स्थिर आणि विश्वसनीय मूल्यांकनाचे एकक आहे. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण: युरो हे एक भौतिक चलन आहे जिच्या मूल्यात बदल होत राहतात. पेट्रो डॉलर हा अमेरिकन डॉलरचा संदर्भ देतो जे विशेषतः तेल व्यापारासाठी वापरला जातो. जीडीआर (ग्रोथ डोमेस्टिक प्रोडक्ट) हा एक देशातील वार्षिक उत्पादनाचे मोजमाप आहे. 9 / 27 Category: IMF & WB 9. जागतिक बँकेच्या मते, 2018 मध्ये व्यवसाय सुलभतेच्या - - - - या तीन श्रेणींमध्ये भारत अव्वल 30 देशांमध्ये समाविष्ट होता. अ. विज मिळविणे ब. पत सुरक्षितता क. मालमत्तेची नोंदणी ड. अल्पसंख्यांक गुंतवणुकदारांना संरक्षण (राज्यसेवा मुख्य, 2020) A) अ, क आणि ड B) अ, ब आणि क C) ब, क आणि ड D) अ, ब आणि ड बरोबर उत्तर :- 'पर्याय :- अ, ब आणि ड' 'स्पष्टीकरण:' जागतिक बँकेच्या 2018च्या "डूइंग बिझनेस" अहवालानुसार, भारत खालील तीन श्रेणींमध्ये अव्वल 30 देशांमध्ये होता: 'अ. विज मिळविणे:' यात उद्योग सुरू करण्यासाठी आवश्यक परवान्यांची संख्या आणि वेळ समाविष्ट आहे. 'ब. पत सुरक्षितता:' यात कर्ज मिळवणे सोपे की कठीण याचा विचार केला जातो. 'ड. अल्पसंख्यांक गुंतवणुकदारांना संरक्षण:' यात अल्पसंख्यांक गुंतवणुकदारांना संरक्षण देणारे कायदे आणि नियमांचा समावेश आहे. पर्याय "क. मालमत्तेची नोंदणी" चुकीचा आहे कारण भारत या श्रेणीत अव्वल 30 देशांमध्ये नव्हता. 10 / 27 Category: IMF & WB 10. खालीलपैकी कोणती विधाने आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी बाबत सत्य आहेत ? अ) आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी ची सर्व सदस्य राष्ट्रे, संयुक्त राष्ट्र संघाची सदस्य आहेत. ब) भारत देश आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी चा संस्थापक सदस्य आहे. क) बांगलादेश, भूतान आणि श्रीलंका हे आय.एम.एफ. च्या भारतीय मतदार संघात आहेत. ड) आंतराष्ट्रीय नाणे निधीच्या व्यवस्थापक मंडळामध्ये व्यवस्थापक आणि एक पर्यायी व्यवस्थापक आहे. (राज्यसेवा मुख्य, मे, 2022) A) विधाने ब, क आणि ड बरोबर आहेत B) विधाने क आणि ड बरोबर आहेत C) विधाने अ आणि ब बरोबर आहेत D) विधाने ब आणि क बरोबर आहेत विधाने ब आणि क बरोबर आहेत" हे उत्तर योग्य आहे कारण: विधान ब: भारत 1945 मध्ये आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीचा संस्थापक सदस्य होता. विधान क: बांगलादेश, भूतान आणि श्रीलंका हे भारतीय मतदार संघाचा भाग आहेत. विधान अ चुकीचे आहे कारण काही आयएमएफ सदस्य राष्ट्रे संयुक्त राष्ट्र संघाची सदस्य नाहीत, जसे स्वित्झर्लंड. विधान ड चुकीचे आहे कारण आयएमएफच्या व्यवस्थापक मंडळामध्ये एक व्यवस्थापक आणि किमान दोन पर्यायी व्यवस्थापक असतात. 11 / 27 Category: IMF & WB 11. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीसंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे? (राज्यसेवा पूर्व - 2013) A) आ.रा.ना.नि. फक्त सदस्य राष्ट्रांना कर्ज देते. B) आ.रा.ना.नि. फक्त राष्ट्रांच्या मध्यवर्ती बँकेस कर्ज देते. C) आ.रा.ना.नि. फक्त विकसित देशांना कर्ज देते. D) आ.रा.ना.नि. कोणत्याही देशाला कर्ज देते. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (आ.रा.ना.नि.) फक्त त्याच्या सदस्य राष्ट्रांना कर्ज देते. ही त्याची प्राथमिक उद्दीष्टे आहेत, ज्यामध्ये आर्थिक स्थिरता राखणे आणि सदस्य राष्ट्रांना आर्थिक संकटांवर मात करण्यास मदत करणे यांचा समावेश आहे. अन्य पर्याय चुकीचे आहेत कारण आ.रा.ना.नि. कोणत्याही देशाला कर्ज देत नाही, ते फक्त विकसित देशांना किंवा केंद्रीय बँकांना कर्ज देत नाही. 12 / 27 Category: IMF & WB 12. ब्रेटन वुड्स प्रणालीच्या अंतर्गत आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीची स्थापना करण्यामागचा सर्वात महत्वाचा हेतू खालीलपैकी कोणता ? (राज्यसेवा मुख्य, 2020) A) व्यापार नियंत्रणाची ‘आयात कोटा' ही पध्दत नष्ट करणे. B) जगात मुक्त व्यापाराला चालना देणे. C) आंतरराष्ट्रीय ताळेबंदीची समस्या सोडवण्यासाठी पत प्रदान करणे. D) परकीय भांडवलाच्या सहज प्रवाहास चालना देणे. बरोबर उत्तर आहे: आंतरराष्ट्रीय ताळेबंदीची समस्या सोडवण्यासाठी पत प्रदान करणे. ब्रेटन वुड्स प्रणाली दुसऱ्या महायुद्धानंतर स्थापन करण्यात आली होती, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (आयएमएफ) आणि जागतिक बँकची निर्मिती झाली. आयएमएफचा प्राथमिक उद्देश आंतरराष्ट्रीय ताळेबंदीची समस्या सोडवणे हा होता, जेव्हा देशांमध्ये विनिमय दरांचे अस्थिरत्व आणि व्यापारातील मंदी होते. आयएमएफ ताळेबंदी असलेल्या देशांना पत प्रदान करते जेणेकरून त्यांना ताळेबंदीच्या संकटातून बाहेर पडण्यास मदत मिळू शकेल. बाकीचे पर्याय चुकीचे आहेत कारण: जगात मुक्त व्यापाराला चालना देणे ही जागतिक व्यापार संघटने (डब्ल्यूटीओ) ची जबाबदारी आहे. व्यापार नियंत्रणाची ‘आयात कोटा’ ही पद्धत नष्ट करणे ब्रेटन वुड्स प्रणालीचा उद्देश नव्हता. परकीय भांडवलाच्या सहज प्रवाहास चालना देणे आयएमएफचा उद्देश नव्हता, परंतु त्याचे परिणाम होते. 13 / 27 Category: IMF & WB 13. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे खालीलपैकी कोणते/ती प्रमुख काम/ कामे आहे/आहेत ? (a) जागतिक आर्थिक सहकार्य वाढवणे. (b) जागतिक आर्थिक स्थैर्य निर्माण करणे. (c) जागतिक पायाभूत सुविधांचा विकास करणे. (d) जागतिक व्यापारास प्रोत्साहन देणे. योग्य विधान निवडा : (STI Main-2018) A) (a), (b) आणि (c) B) (b), (c) आणि (d) C) (c), (d) आणि (a) D) (a), (b) आणि (d) बरोबर उत्तर: (a), (b) आणि (d). आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) चे प्रमुख काम आहेत: (a) जागतिक आर्थिक सहकार्य वाढवणे: IMF सदस्य देशांमध्ये सहकार्य प्रोत्साहित करते आणि आर्थिक समस्यांवर एकत्रितपणे काम करते. (b) जागतिक आर्थिक स्थैर्य निर्माण करणे: IMF देशांना त्यांची नाणेनिधी व्यवस्था मजबूत करण्यात मदत करते, परकी चलन पुरवते आणि आर्थिक संकटांना प्रतिसाद देते. (d) जागतिक व्यापारास प्रोत्साहन देणे: IMF काढता येणारी कर्जे किंवा अर्थसहाय्य पुरवून देशांना त्यांचे व्यापार तूट भरून काढण्यास मदत करते, ज्यामुळे व्यापार वाढतो. 14 / 27 Category: IMF & WB 14. आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीने 1970 पासून आंतरराष्ट्रीय रोखतेची समस्या सोडविण्यासाठी विशेष आहरण अधिकार योजना सुरू केली. ती अशीही ओळखली जाते : (राज्यसेवा मुख्य - 2015) A) हरितपत्र योजना B) श्वेतपत्रिका योजना C) कागदी सुवर्ण योजना D) रौप्यपत्र योजना आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीने सुरू केलेल्या योजनाला "कागदी सुवर्ण योजना" म्हणून ओळखले जाते. कारण ही योजना कागदी चलनाच्या स्वरूपात देशांना आंतरराष्ट्रीय रोखे म्हणजेच कागदी सुवर्ण पुरवते. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण: श्वेतपत्रिका योजना: ही एक सरकारी दस्तऐवज प्रकार आहे. हरितपत्र योजना: ही पर्यावरण संबंधित धोरणे किंवा कार्यक्रम सूचित करते. रौप्यपत्र योजना: अशी कोणतीही योजना नाही. 15 / 27 Category: IMF & WB 15. जागतिक बँकेच्या विश्व विकास अहवाला (2010) बाबत पुढील दोन विधानांपैकी कोणते योग्य आहे? (a) विकसनशील अर्थव्यवस्थेखाली विश्वाची सुमारे 83% लोकसंख्या आहे व ती जगाच्या सुमारे 38% स्थूल राष्ट्रीय उत्पन्न आय दर्शविते. (b) युरोपातील काही देश विकसनशील अर्थव्यवस्था दर्शवितात. (राज्यसेवा मुख्य - 2015) A) केवळ (b) B) केवळ (a) C) दोन्ही D) एकही नाही बरोबर उत्तर: केवळ (b) विश्व बँकेच्या वर्गीकरणानुसार विकसनशील अर्थव्यवस्थांमध्ये जगाची 83% लोकसंख्या आहे. तथापि, त्यांचे स्थूल राष्ट्रीय उत्पन्न जगभरातील एकूण उत्पन्नाच्या केवळ 38% प्रतिनिधित्व करते. त्याउलट, युरोपातील अनेक देश उदा. जर्मनी, इंग्लंड इत्यादी विकसित अर्थव्यवस्था दर्शवितात, म्हणून पर्याय (b) योग्य आहे. 16 / 27 Category: IMF & WB 16. खालील विधाने विचारात घ्या : (a) जागतिक बँक प्रकल्पाभिमुख आणि उपक्रमाभिमुख मदत देते. (b) 1960 मध्ये आंतरराष्ट्रीय विकास संस्थेची स्थापना झाली (c) आंतरराष्ट्रीय विकास संस्था जगातील गरीब देशांना व्याज मुक्त मदत देते. वरीलपैकी कोणत/ती विधाने बरोबर आहे/आहेत? (राज्यसेवा मुख्य - 2014) A) (a) आणि (b) B) (b) आणि (c) C) वरील सर्व D) फक्त (a) वरील सर्व पर्याय बरोबर आहेत कारण: (a) जागतिक बँक प्रकल्पांना (उदाहरणार्थ, धरणे बांधणे) आणि उपक्रमांना (उदाहरणार्थ, लघु व्यवसायांना कर्ज देणे) मदत देते. (b) आंतरराष्ट्रीय विकास संस्थेची स्थापना 1960 मध्ये झाली होती. (c) आंतरराष्ट्रीय विकास संस्था जगातील गरीब देशांना व्याज-मुक्त किंवा कमी-व्याजदरावरील कर्जे देते, जे त्यांना विकास प्रकल्पांसाठी मदत करते. 17 / 27 Category: IMF & WB 17. कोणती संस्था जागतिक बँकेची ‘अल्पव्याजी कर्ज खिडकी’ म्हणून ओळखली जाते? (STI Mains - 2011) A) IFC B) भारतीय विकास मंच C) IDA D) IMF IDA ही जागतिक बँकेची 'अल्पव्याजी कर्ज खिडकी' म्हणून ओळखली जाते कारण ती विश्व बँकेचा एक भाग आहे जो विकसनशील देशांना अत्यंत अनुकूल अटींवर कर्ज देतो. हे कर्ज लहान व्याजदर, मोठ्या मुदतव्याच्या आणि दीर्घ ग्रेस कालावधी असतात. IMF आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी आहे, जो आंतरराष्ट्रीय पातळीवर आर्थिक सहकार्य आणि स्थिरतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी कार्य करणारी संस्था आहे. IFC हे आंतरराष्ट्रीय वित्त महामंडळ आहे, जे खाजगी क्षेत्रातील गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देण्यासाठी कार्य करते. भारतीय विकास मंच एक राष्ट्रीय स्वयंसेवी संस्था आहे जी सामाजिक आणि आर्थिक विकासाशी संबंधित आहे. 18 / 27 Category: IMF & WB 18. खालीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/आहेत? (a) आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) आंतरराष्ट्रीय वित्तीय सहकार्य वाढविण्यास मदत करते (b) आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) सभासद देशांच्या वित्तीय धोरणे तयार करण्यात मदत करते. (राज्यसेवा मुख्य - 2017) A) दोन्ही B) एकही नाही C) a) फक्त D) (b) फक्त हे दोन्ही विधान बरोबर आहेत. (a) IMF आंतरराष्ट्रीय वित्तीय सहकार्य वाढवते कारण ते देशांना खात्यांचे संतुलन, विनिमय दर आणि आर्थिक धोरणांवर सहकार्य करण्यासाठी एक व्यासपीठ प्रदान करते. (b) IMF आर्थिक स्थिरता आणि सभासद देशांच्या विकासास प्रोत्साहन देण्यासाठी त्यांच्या वित्तीय धोरणांना समर्थन देते. IMF वित्तपुरवठा आणि तंत्रज्ञान सहाय्य प्रदान करून देशांना त्यांच्या वित्तीय धोरणे तयार करण्यात मदत करते. 19 / 27 Category: IMF & WB 19. जागतिक बँकेच्या संदर्भात योग्य विधान निवडा. अ. जागतिक बँकेची स्थापना 1944 मध्ये झाली. ब. जागतिक बँकेचे कार्य जून, 1946 मध्ये सुरू झाले. (STI - (मुख्य) - 2018) A) वरीलपैकी एकही नाही B) अ आणि ब दोन्ही C) फक्त अ D) फक्त ब जागतिक बँकेची स्थापना 1944 मध्ये Bretton Woods कराराद्वारे झाली होती, परंतु त्याचे कार्य 1946 मध्ये सुरू झाले. त्यामुळे पर्याय अ योग्य आहे, जो "जागतिक बँकेची स्थापना 1944 मध्ये झाली" हे विधान सांगतो. पर्याय ब चुकीचा आहे कारण ते दोन्ही घटनांच्या कालक्रमावर चुकीच्या प्रकारे भर देते. पर्याय ग चुकीचा आहे कारण पर्याय अ बरोबर आहे. पर्याय घ चुकीचा आहे कारण दोन्ही घटना बरोबर आहेत. 20 / 27 Category: IMF & WB 20. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे/ची कार्य/कार्ये - - - - . अ) स्थिरीकरणास प्रोत्साहन देणे ब) अरिष्टांना प्रतिबंध करण्यास मदत करणे क) व्यापाराला चालना देऊन वृद्धीला प्रोत्साहित करणे (राज्यसेवा मुख्य, मे, 2022) A) अ आणि क विधाने योग्य आहेत B) अ आणि ब विधाने योग्य आहेत C) ब आणि क विधाने योग्य आहेत D) अ, ब आणि क विधाने योग्य आहेत बरोबर उत्तर: अ, ब आणि क विधाने योग्य आहेत आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे (आयएमएफ) मुख्य कार्य खालीलप्रमाणे आहेत: 'स्थिरीकरणास प्रोत्साहन देणे:' सदस्य देशांना आर्थिक स्थिरता राखण्यात मदत करणे, जसे की चलन विनिमय दरांचे स्थिरीकरण आणि चलनवाढ नियंत्रण करणे. 'अरिष्टांना प्रतिबंध करण्यास मदत करणे:' आर्थिक अरिष्टांचा अंदाज घेणे आणि प्रतिबंध करणे, जसे की आर्थिक मंदी किंवा वित्तीय संकट. 'व्यापाराला चालना देऊन वृद्धीला प्रोत्साहित करणे:' आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचा विस्तार करणे, सहकार्य वाढवणे आणि व्यापार अडथळे दूर करणे. 21 / 27 Category: IMF & WB 21. 'जागतिक बँकेची' स्थापना कधी झाली होती? (राज्यसेवा मुख्य, मे, 2022) A) 1946 B) 1945 C) 1944 D) 1947 बरेल्टन वूड्स करारानुसार 1945 मध्ये आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी आणि जागतिक बँकची स्थापना झाली होती. पर्याय 1944, 1946 आणि 1947 चुकीचे आहेत कारण ते बँकेच्या स्थापनेच्या वास्तविक तारखेशी जुळत नाहीत. 22 / 27 Category: IMF & WB 22. आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीची स्थापना पुढीलपैकी कोणत्या उद्देशाने करण्यात आली? अ. प्रचलित विनिमय नियंत्रणे कमी करणे. ब. विनिमय दर स्थिर राखण्यासाठी प्रयत्न करणे. क. बहुपक्षीय व्यापारात घट करणे. (STI - (मुख्य) - 2018) A) फक्त अ आणि क B) फक्त ब आणि क C) वरील सर्व D) फक्त अ आणि ब बरोबर उत्तर: 'फक्त अ आणि ब' आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीची स्थापना पुढील दोन उद्देशांसाठी करण्यात आली होती: प्रचलित विनिमय नियंत्रणे कमी करणे (पर्याय अ): युद्धोत्तर काळात, अनेक देशांनी आयात निर्बंध आणि विनिमय दर नियंत्रणे केली होती, जी आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचा अडथळा ठरली होती. विनिमय दर स्थिर राखण्यासाठी प्रयत्न करणे (पर्याय ब): स्थिर विनिमय दर आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि गुंतवणुकीला प्रोत्साहित करतात. आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी देशांना त्यांचे विनिमय दर स्थिर ठेवण्यासाठी कर्ज आणि तांत्रिक सहाय्य प्रदान करतो. पर्याय क चुकीचा आहे कारण आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीची बहुपक्षीय व्यापारात घट करण्यासाठी स्थापना करण्यात आली नव्हती. उलट, त्याची स्थापना व्यापार वाढवण्यासाठी करण्यात आली होती. 23 / 27 Category: IMF & WB 23. खालील विधाने विचारात घ्या. (a) जागतिक बँक प्रकल्प अभिमुख मदत आणि उपक्रमभिमुख मदत देते. (b) 1960 मध्ये आंतरराष्ट्रीय विकास संस्थेची स्थापना झाली. (c) आंतरराष्ट्रीय विकास संस्था जगातील गरीब देशांना व्याजमुक्त मदत देते. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त? (राज्यसेवा मुख्य - 2016) A) सर्व बरोबर B) (b) व (c) C) (a) व (b) D) फक्त (a) बरोबर उत्तर: सर्व बरोबर स्पष्टीकरण: (a) खरे आहे कारण जागतिक बँक प्रकल्प अभिमुख मदत (जसे की पायाभूत सुविधा आणि आरोग्य प्रकल्प) आणि उपक्रमभिमुख मदत (जसे की आर्थिक सुधारणा आणि व्यापार सुलभता) दोन्ही देते. (b) खरे आहे कारण आंतरराष्ट्रीय विकास संस्थेची 1960 मध्ये जागतिक बँकच्या भाग म्हणून स्थापना झाली होती. (c) खरे आहे कारण आंतरराष्ट्रीय विकास संस्था जगातील सर्वात गरीब देशांना व्याजमुक्त कर्ज आणि अनुदान देते. 24 / 27 Category: IMF & WB 24. जागतिक बँकेचा आर्थिक विकासाबाबत विस्तृत दृष्टिकोन कोणता? (वनसेवा मुख्य-2018) A) वरील सर्व B) जीवन गुणवत्तेत सुधारणा C) चांगले शिक्षण, चांगले आरोग्य आणि चांगला आहार D) न्यून दारिद्रय आणि स्वच्छ पर्यावरण बरोबर उत्तर: 'वरील सर्व' जागतिक बँकचा आर्थिक विकासाचा दृष्टिकोन समग्र आहे, जो केवळ आर्थिक वाढच नव्हे तर जीवन गुणवत्ता सुधारणा, चांगले शिक्षण, आरोग्य आणि आहार, तसेच न्यून दारिद्र्य आणि स्वच्छ पर्यावरण देखील समाविष्ट करतो. वरील अन्य पर्याय केवळ या दृष्टिकोनाचे अंग आहेत, पूर्ण पर्यायी दृष्टिकोन नाहीत. 25 / 27 Category: IMF & WB 25. आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीत (IMF) विनिमय दर पद्धती - - - - - होती. (STI Mains - 2016) A) डॉल्यारीझम B) वरीलपैकी एकही नाही C) सममूल्य पद्धती D) चलन मंडळ पद्धती बरोबर उत्तर आहे 'सममूल्य पद्धती'. आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी (IMF) ही 1944 मध्ये स्थापन झालेली एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे जी सदस्य देशांना आर्थिक स्थिरता राखण्यास मदत करते. स्थापनेच्या वेळी, IMF ने सममूल्य पद्धती लागू केली, ज्यानुसार सदस्य देशांना त्यांच्या नाण्याचे मूल्य सुवर्ण ते किंवा अमेरिकन डॉलरशी निश्चित विनिमय दराशी जोडणे आवश्यक होते. यामुळे आर्थिक स्थिरता वाढली कारण ते दरात अचानक बदलांना मर्यादित करत होते. चलन मंडळ पद्धती आणि डॉल्यारीझम हे दोन्ही विनिमय दर पद्धती आहेत ज्यात देश त्यांचे नाणे दुसर्या नाण्याशी जोडतात. परंतु त्या आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी स्थापन होण्यापूर्वी वापरल्या जात असत. वरीलपैकी एकही नाही हा पर्याय चुकीचा आहे कारण आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीमध्ये वास्तविक विनिमय दर पद्धती होती. 26 / 27 Category: IMF & WB 26. खालील विधाने विचारात घ्या. (a) आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी ही संयुक्त राष्ट्राची विशेष संस्था आहे. (b) आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी सभासद देशांना तात्पुरत्या व्यवहारतोलातील तुटींसाठी निधी पुरविते. (c) सध्या आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीचे 200 देश सभासद आहेत. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/आहेत? (राज्यसेवा मुख्य - 2014) A) (a) आणि (b) B) (b) आणि (c) C) फक्त (a) D) फक्त (c) बरोबर उत्तर आहे '(a) आणि (b)' (a) बरोबर आहे कारण आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी (IMF) ही खरोखरच संयुक्त राष्ट्रांची एक विशेष संस्था आहे. (b) बरोबर आहे कारण IMF सभासद देशांना त्यांच्या तात्पुरत्या व्यवहारतोलातील तुटी भरून काढण्यासाठी निधी पुरविते, ज्यामुळे त्यांना त्यांच्या आर्थिक आणि वित्तीय स्थितीत स्थिरता टिकवून ठेवण्यात मदत मिळते. (c) चुकीचे आहे कारण आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीचे सध्या 190 पेक्षा जास्त सभासद देश आहेत, 200 नाही. 27 / 27 Category: IMF & WB 27. विशेष आहरण अधिकार (SDR) हे : (STI Mains Oct. 2022) A) जागतिक बँकेशी संबंधित विकसनशील देशांच्या विकासनिधी विषयक अधिकार आहेत. B) आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे आंतरराष्ट्रीय रोखतेतील उपाययोजनेसाठी निर्माण केलेले परकीय चलनसाठाविषयक अधिकार आहेत. C) आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे गुंतवणूक साठाविषयक व परकीय चलनविषयक अधिकार आहेत. D) आंतराष्ट्रीय विकास संस्थेचे कर्जदेण्याविषयक व आंतरराष्ट्रीय रोखतेविषयक अंधिकार आहेत. बरोबर उत्तर आहे - आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे आंतरराष्ट्रीय रोखतेतील उपाययोजनेसाठी निर्माण केलेले परकीय चलनसाठाविषयक अधिकार आहेत. हे उत्तर बरोबर आहे कारण SDR हे विशेष आहरण अधिकार आहेत जे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने (IMF) निर्माण केले आहेत. ते आंतरराष्ट्रीय रोखतेतील उपाययोजनेचा भाग आहेत आणि परकीय चलन राखीव म्हणून वापरले जातात. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते SDR च्या कार्याचे चुकीचे वर्णन करतात किंवा ते इतर आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संस्थांशी संबंधित आहेत. Loading...MPSC is all about Patience.... Your score is LinkedIn Facebook Twitter BACK HOME PAGE
